xay dung nong thon moi hoai nhon

Bình Định: Xây dựng nông thôn mới ở Hoài Nhơn: Vướng tiêu chí về môi trường

Cập nhật: 06/08/2013 11:38

Bãi rác thải bên chợ Hoài Hương

Rác thải tổng hợp dồn ứ ven chợ gây ô nhiễm, nhiều xã không có điểm thu gom và xử lý rác tập trung; xác súc vật chết bị vứt xuống kênh mương; nước thải sản xuất và sinh hoạt xả thẳng ra môi trường, xuống sông ngòi nhưng chưa được khắc phục… Thực trạng này đã ảnh hưởng lớn đến việc hoàn thành tiêu chí số 17 về môi trường trong Xây dựng nông thôn mới trên địa bàn huyện Hoài Nhơn.

Thực trạng

Hoài Hương – xã ven biển huyện Hoài Nhơn, sau hơn 2 năm triển khai thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về xây dựng nông thôn mới, xã đã đạt được những thành tựu đáng kể. Đường giao thông liên xã, thôn được nâng cấp, mở rộng, nhiều kênh mương nội đồng được bêtông hóa, thu nhập của người dân ngày càng tăng lên, đời sống khá hơn trước, diện mạo của xã có nhiều đổi mới. Xã đã đạt tổng số 10/19 tiêu chí và đang ra sức thực hiện đạt 9 tiêu chí còn lại. Tuy nhiên, việc hoàn thành tiêu chí số 17 về môi trường đối với xã gặp không ít trở ngại. Trong tổng số 5 nội dung của tiêu chí môi trường, thì xã chỉ đạt nội dung nghĩa trang nhân dân được xây dựng theo quy hoạch; về nội dung hộ sử dụng nước sạch mới đạt 61% và xã đang cố gắng nâng tỷ lệ này lên 85%. Cả 3 nội dung gồm: các cơ sở sản xuất - kinh doanh đạt tiêu chuẩn môi trường, không có các hoạt động suy giảm môi trường, chất thải nước thải được thu gom và xử lý theo quy định đều không đạt theo yêu cầu của tiêu chí.

Hoài Hương không có dịch vụ thu gom và xử lý rác thải tập trung. Hiện tại, xã đang chọn Gò Cồn tại thôn Thiện Đức làm nơi xử lý rác thải cho cả xã nhưng chưa hoàn tất, nên rác thải vẫn chưa được thu gom xử lý, gây ô nhiễm môi trường nhất là ở gần chợ, ven khu dân cư đông đúc, một số điểm bãi biển. Ông Nguyễn Văn Tới – một hộ dân có nhà sát bên điểm tập kết rác đối diện chợ Hoài Hương cho biết “Ở đây, rác đủ loại hàng ngày của chợ thu gom về, rác và xúc vật chết của bà con ở nơi khác cũng tiện tay vứt xuống, cả tuần hoặc nửa tháng mới đốt hủy một lần. Mùi hôi thối bốc lên, tôi và nhiều hộ ở gần chịu không nổi, đã ý kiến với chính quyền địa phương nhưng chưa cải thiện được”.

Trường hợp Tam Quan Bắc – một xã ven biển khác dẫn đầu về thành tích xây dựng nông thôn mới ở Hoài Nhơn, đã đạt 14/19 tiêu chí. Kinh tế của xã khá phát triển dựa vào nghề khai thác, chế biến thủy sản, hậu cần nghề cá. Xã có hệ thống nước máy, số hộ sử dụng nước sạch đạt 99,9%, nghĩa trang nhân dân được xây dựng theo quy hoạch và có quy chế quản lý chặt chẽ. Cũng giống như Hoài Hương, xã đang vướng ở tiêu chí môi trường. Ông Đào Duy Hội – Bí thư Đảng ủy, chủ tịch UBND xã Tam Quan Bắc cho biết “Nan giải nhất của Tam Quan Bắc hiện nay là nước thải chế biến thủy, hải sản không thể xử lý được mà xả thẳng ra sông Thiện Chánh gây ô nhiễm lớn.”

Sản lượng thủy sản toàn huyện hàng năm đạt trên 40.000 tấn, và khoảng 30% được thu mua, chế biến tại Tam Quan Bắc. Nước thải từ hoạt động chế biến thường có các thành phần ô nhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép nhiều lần, cần phải được xử lý trước khi xả thải. Nhưng hiện nay, địa bàn chưa có hệ thống thu gom và xử lý loại chất thải này. Trong lúc chờ đợi công trình Trạm xử lý nước thải tại Khu chế biến thủy sản Tam Quan Bắc do huyện đang đầu tư xây dựng hoàn thành và đưa vào sử dụng, thì tình trạng trên vẫn chưa thể khắc phục. Ngoài nước thải từ chế biến, còn có nước thải đọng của các tàu thuyền cập bến cá, nước thải sinh hoạt dân cư cũng xả thẳng xuống sông Thiện Chánh tạo thành những vùng nước đen, bốc mùi hôi tanh khó chịu, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Rác thải cũng là vấn đề đáng quan tâm của địa phương này. Các khu dân cư đông đúc tập trung chủ yếu ven sông, ven biển, và lượng rác thải từ đó khá nhiều. Mặc dù xã có dịch vụ gom rác hoạt động khá hiệu quả, nhưng rác của các nơi khác theo sóng biển tấp vào, của các tàu thuyền và một số ít người dân vẫn có thói quen bỏ rác ra bờ biển làm mất mỹ quan.

Nước thải chế biến thủy sản và sinh hoạt xả xuống sông Thiện Chánh

Việc bỏ rác thải không đúng nơi quy định không chỉ xảy ra ở hai xã nêu trên, mà một số điểm dọc theo các tuyến đường Quốc lộ 1A, đường liên huyện vẫn thấy rác thải bên vệ đường. Các xã như Hoài Tân, Hoài Thanh Tây, Hoài Xuân và nhiều xã khác lại vướng vào tình trạng ô nhiễm từ chăn nuôi. Trong 8 năm qua, Hoài Nhơn đã cố gắng rất lớn trong việc hỗ trợ kinh phí, giải ngân vốn vay phục vụ nước sạch – vệ sinh môi trường, vận động người dân xây dựng hệ thống khí sinh học biogas xử lý chất thải chăn nuôi với hơn 1.000 hầm. Tuy nhiên, nhiều hộ tăng tổng đàn gia súc nhưng dung tích hầm nhỏ dẫn đến quá tải, hoặc chưa có hầm xử lý nên mùi hôi thối khó chịu gây bức xúc tại một số vùng dân cư.

Kế tiếp là tình trạng sản xuất tinh bột mỳ ở một vài hộ tự phát tại xã Hoài Hảo với chất thải chứa cyanua; nước thải nuôi cá nước ngọt tại Tam Quan, Hoài Xuân; sử dụng hóa chất trong đào đãi vàng trái phép ở vùng núi Hoài Đức làm ô nhiễm suối nước vẫn chưa được xử lý dứt điểm gây ảnh hưởng lớn đến đời sống người dân và hoạt động sản xuất nông nghiệp quanh các khu vực này. Thói quen vứt súc vật chết ở nơi vắng người, xuống sông, mương tự chảy vẫn còn xảy ra nhiều, là nguy cơ lớn lây bệnh cho người, động vật và ô nhiễm nguồn nước phục vụ dân sinh, trồng trọt, chăn nuôi.

Giải pháp

Bảo vệ môi trường là một trong 19 tiêu chí của Bộ tiêu chí Quốc gia về xây dựng nông thôn mới. Mục tiêu chung của tiêu chí này là nâng cao chất lượng môi trường sống ở khu vực nông thôn. Thời gian qua, cùng với nỗ lực của huyện, 15 xã trên địa bàn Hoài Nhơn đã đầu tư xây dựng nhiều công trình phục vụ nhu cầu sinh hoạt thiết yếu, góp phần thay đổi điều kiện sống của người dân và cải thiện môi trường nhưng so với yêu cầu xây dựng nông thôn mới thì vẫn chưa xã nào đạt được tiêu chí này. Nguyên nhân chủ yếu do hạn chế kinh phí để đầu tư xây dựng hệ thống, các khu thu gom, xử lý rác, chất thải đúng chuẩn; chưa thực hiện hiệu quả các giải pháp cho rác; ý thức của một bộ phận người dân chưa cao.

Xác định tiêu chí môi trường là tiêu chí khó, do đó để đạt được cần sự chung sức của các cấp ủy, chính quyền, hội đoàn thể và nhân dân, đồng thời phải thực hiện đồng bộ các giải pháp. Trước hết là khơi dậy tính tự giác, trách nhiệm của người dân, tăng cường giáo dục ý thức cho học sinh trong nhà trường. Phát huy và nhân rộng các mô hình có sẵn ở địa phương như “Bảo vệ môi trường xanh, sạch, đẹp” và “Hố rác tại hộ gia đình” của Hội liên hiệp Phụ nữ; “Hố rác ngoài đồng ruộng” của Hội nông dân; mô hình đăng ký “Không vứt rác, xác động vật gây ô nhiễm môi trường” của Hội cựu chiến binh. Khuyến khích sử dụng đệm lót sinh học trong chăn nuôi, xây dựng hầm biogas để kết hợp xử lý chất thải chăn nuôi và nhà vệ sinh của người. Đưa việc bảo vệ môi trường vào hương ước thôn, vào tiêu chuẩn xếp loại gia đình, khu dân cư, thôn và xã văn hóa. Đồng thời phải lập các tổ giám sát của thôn, xã hoạt động thường xuyên để kiểm tra, nhắc nhở; chú ý các vùng giáp ranh giữa các địa phương. Kịp thời biểu dương, khen thưởng các cá nhân, tập thể điển hình tiến tiến trong việc thực hiện bảo vệ môi trường.

Đẩy nhanh tiến độ hoàn thành và đưa vào sử dụng các khu xử lý rác, nước thải của xã, huyện. Phát triển đồng bộ, hoạt động hiệu quả mạng lưới thu gom rác thải hàng ngày, nhất là ở các khu dân cư đông đúc. Sớm thực hiện phương án bảo vệ môi trường cho các chợ nông thôn, cảng cá, khu neo đậu tàu thuyền. Rác thải sau khi thu gom phải được xử lý đúng quy trình, chứ không chỉ dừng lại ở việc đốt bỏ. Có biện pháp chế tài và hướng dẫn kỹ thuật đối với các cơ sở sản xuất không đảm bảo, ngăn chặn và xử lý triệt để các hoạt động trái phép gây tổn hại đến tài nguyên, môi trường. Khuyến khích thực hiện xã hội hóa trong việc xử lý, tái chế rác thải.

Bích Đào - Văn phòng Huyện ủy Hoài Nhơn, Bình Định